V Kongres Polityki Miejskiej i Regionalnej – miasta średnie i subregiony – ważny głos w debacie o przyszłości Polski

W dniach 5–6 października w Krakowie odbył się V Kongres Polityki Miejskiej i Regionalnej – jedno z najważniejszych w kraju spotkań poświęconych przyszłości miast, regionów i polityk publicznych. Tegoroczna edycja koncentrowała się na miastach średniej wielkości oraz ich znaczeniu dla bardziej równomiernego rozwoju Polski.

Hasło kongresu – „Miasta średnie i subregiony podstawą rozwoju policentrycznego Polski” – dobrze oddaje jedno z kluczowych wyzwań stojących dziś przed polityką miejską i regionalną. Rozwój kraju nie może opierać się wyłącznie na największych metropoliach. Potrzebne są również silne ośrodki średniej wielkości, które zapewniają usługi publiczne, miejsca pracy, edukację, kulturę i zaplecze gospodarcze mieszkańcom znacznie większych obszarów niż granice pojedynczego miasta.

Subregion jako perspektywa rozwoju

Jednym z ważnych tematów kongresu była przyszłość miast subregionalnych i ich relacje z otoczeniem. To właśnie na poziomie subregionów coraz wyraźniej widać problemy, których nie da się skutecznie rozwiązać wyłącznie w ramach jednej jednostki samorządu.

Zmiany demograficzne, odpływ mieszkańców, dostępność transportowa, rynek pracy, mieszkalnictwo czy dostęp do usług publicznych tworzą system wzajemnie powiązanych wyzwań. Dlatego potrzebne jest spojrzenie wykraczające poza administracyjne granice poszczególnych gmin i powiatów.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera współpraca samorządów oraz odpowiednie powiązanie polityki miejskiej z polityką regionalną. Silne ośrodki subregionalne mogą pełnić funkcję stabilizującą dla swoich obszarów, ograniczając koncentrację rozwoju wyłącznie w największych aglomeracjach.

Nie tylko diagnoza, ale konkretne rozwiązania

Program kongresu pokazał, jak szerokie jest spektrum zagadnień związanych z funkcjonowaniem miast średnich. Wśród tematów znalazły się m.in. transport i dostępność, polityka mieszkaniowa, gospodarka i rynek pracy, usługi publiczne, planowanie przestrzenne, środowisko, transformacja energetyczna, rewitalizacja oraz wyzwania demograficzne.

Ważnym elementem wydarzenia była debata poświęcona subregionom jako istotnemu, choć często niedostrzeganemu poziomowi rozwoju kraju. Dyskusja dotyczyła tego, jak wzmacniać miasta subregionalne i jak lepiej uwzględniać ich rolę w politykach publicznych.

Ryszard Grobelny, prezes Fundacji Miasto, uczestniczył w tej debacie, wnosząc do rozmowy perspektywę samorządową oraz doświadczenie związane z funkcjonowaniem miast i polityką miejską.

Policentryczna Polska wymaga silnych miast średnich

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z krakowskich rozmów jest potrzeba odejścia od postrzegania rozwoju terytorialnego wyłącznie przez pryzmat największych ośrodków.

Policentryczność oznacza bowiem nie tylko istnienie kilku silnych metropolii, ale również obecność sprawnie funkcjonującej sieci miast różnej wielkości. Miast, które są atrakcyjnym miejscem do życia, pracy i prowadzenia działalności gospodarczej oraz które oferują mieszkańcom dostęp do podstawowych i ponadlokalnych usług.

To szczególnie istotne w obliczu zmian demograficznych. Spadek liczby mieszkańców i migracje w kierunku największych ośrodków mogą w kolejnych latach pogłębiać różnice między poszczególnymi częściami kraju. Wzmocnienie miast średnich powinno więc być traktowane nie jako działanie skierowane wyłącznie do konkretnych samorządów, lecz jako element szerszej strategii rozwoju Polski.

Potrzebujemy współpracy i dobrych polityk publicznych

Kongres był również okazją do wymiany doświadczeń między przedstawicielami samorządów, administracji publicznej, nauki i organizacji społecznych. Tego rodzaju spotkania są potrzebne, ponieważ wiele współczesnych problemów miejskich nie mieści się w jednej dziedzinie ani nie kończy się na granicy jednej gminy.

Skuteczna polityka miejska wymaga łączenia różnych perspektyw – gospodarczej, społecznej, przestrzennej, transportowej i środowiskowej – oraz lepszej współpracy pomiędzy poziomami administracji.

Fundacja Miasto będzie nadal uczestniczyć w tej debacie, wspierając wymianę doświadczeń i poszukiwanie rozwiązań, które pozwalają budować silniejsze miasta i bardziej spójne terytorialnie państwo.

V Kongres Polityki Miejskiej i Regionalnej pokazał, że pytanie o przyszłość miast średnich jest w rzeczywistości pytaniem o przyszłość całej Polski. Od tego, jak wykorzystamy potencjał tych ośrodków i ich subregionów, będzie w dużej mierze zależało, czy rozwój kraju będzie rzeczywiście policentryczny i dostępny dla mieszkańców niezależnie od miejsca zamieszkania.