AI w miastach AD 2026

Inspiracje zza wielkiej wody

W 2026 r. w Stanach Zjednoczonych widać wyraźne przejście od pilotaży do systemowego wdrażania agentów AI w miastach – według prognoz agencji IDC z Bostonu, do 2027 r. 65% miast na świecie ma używać agentów AI do orkiestracji procesów i odciążania urzędników, a już w tym roku połowa władz stanowych i lokalnych w USA zaczyna zasilać modele danymi „ukrytymi” w rozproszonych rejestrach. Chodzi o łączenie danych o zagospodarowaniu, planach mieszkaniowych, bezdomności, dostępności zasobów i przepisów, aby lepiej widzieć, gdzie rosną potrzeby mieszkaniowe, gdzie brakuje podaży i które grupy są pomijane przez obecny system. Miasta wykorzystują AI także do śledzenia złożonych regulacji strefowych w wielu gminach jednocześnie, co pozwala wychwycić przepisy nadmiernie restrykcyjne i uprościć procedury – to bezpośrednio dotyka planowania przestrzennego, mieszkalnictwa i rozwoju gospodarczego.

Równolegle organizacje takie jak National League of Cities (z siedzibą w Waszyngtonie) tworzą programy „AI in Action”, które mają pomóc samorządom wdrażać AI w sposób wzmacniający partycypację i zaufanie społeczne, a nie tylko efektywność technokratyczną. Podkreśla się tu rolę AI w lepszym informowaniu mieszkańców, otwieraniu danych miejskich w czasie zbliżonym do rzeczywistego oraz modernizacji usług, przy zachowaniu nacisku na prywatność, równość i bezpieczeństwo. W warstwie operacyjnej AI jest już wykorzystywana do poprawy bezpieczeństwa ruchu, optymalizacji przepływów transportowych, predykcyjnego utrzymania infrastruktury wodnej i energetycznej, a także do wykrywania incydentów cyberbezpieczeństwa. Ciekawa z perspektywy miast jest też narracja o „uczącej się” infrastrukturze: jeśli np. miasto Anchorage przebuduje niebezpieczny odcinek drogi, AI może wskazać podobne problemy w innych miastach i podpowiedzieć gotowe rozwiązania, przyspieszając dyfuzję dobrych praktyk urbanistycznych.

Co to znaczy dla polskich miast?

Przede wszystkim warto uświadomić sobie, że AI należy potraktować jako horyzontalną warstwę realizacji strategii rozwoju, a nie osobny „gadżetowy” projekt. Dobre praktyki z miast USA takich jak Seattle pokazują, że plan wdrożenia AI powinien mieć jasno nazwane filary tj. np.: doskonałość danych (data governance, integracja z miejską „One Data Strategy”), odpowiedzialne i etyczne wykorzystanie, kompetencje ludzi oraz ukierunkowanie na konkretne priorytety rozwojowe typu bezpieczeństwo, mieszkalnictwo, dostępność usług. Plan nie może być listą technologii – to raczej ramowy kontrakt, jak AI ma służyć priorytetom polityki miejskiej (zrównoważony rozwój, włączenie społeczne, transformacja energetyczna), w jakich obszarach wolno jej używać i jak wygląda mechanizm nadzoru oraz oceny ryzyka.

W praktyce dla polskich JST to oznacza cztery kluczowe moduły: po pierwsze, diagnoza kompetencji i dojrzałości cyfrowej urzędu oraz jednostek miejskich, z mapą procesów, które nadają się do wsparcia przez AI (obsługa mieszkańców, analizy przestrzenne, monitoring turystyki). Po drugie, budowa warstwy danych– katalog zasobów (rejestry, systemy dziedzinowe, dane turystyczne, mobilnościowe itp.), standardy jakości i bezpieczeństwa oraz architekturę, która pozwoli zasilać agentów AI aktualnym, wiarygodnym kontekstem (od statystyk turystycznych po dane o infrastrukturze). Po trzecie, ścieżka projektów pilotażowych„end‑to‑end”: np. pilotaż AI w obsłudze mieszkańca, w planowaniu przestrzennym czy w zarządzaniu ruchem turystycznym – dobrze opisanych, z metrykami wpływu, aby dało się później powielać wzorzec. Po czwarte wreszcie, ramy zarządzania i etyki: zasady przejrzystości, audytu modeli, uwzględniania ryzyka stronniczości, zbędnej inwigilacji czy wykluczania grup wrażliwych – to element mocno podkreślany zarówno przez OECD, jak i organizacje miast, bo bez niego spada zaufanie mieszkańców.

Źródła:

https://www.smartcitiesdive.com/news/how-cities-using-ai-2026/810905/

https://www.idc.com/resource-center/blog/how-agentic-and-genai-will-advance-smarter-more-resilient-cities/

https://www.nlc.org/initiative/ai-in-action-empowering-local-governments/

https://www.nlc.org/article/2025/07/31/use-ai-to-transform-city-operations/